logo-mini

به اشتراک بگذارید:

مسجد و تاریخچه آن در ایران

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

مسجد و تاریخچه آن در ایران

زادگاه اولین نمونه‌های معماری اسلامی ایران را در خراسان دانسته‌اند، لذا طریق ساخت بناهای این دوران (شامل امویان، عباسیان، طاهریان) به شیوه خراسانی معروف است.

در این شیوه که نقشه عمومی بناهای آن از مساجد صدر اسلام اقتباس شده، مساجد بصورت “شبستانی” یا “چهل ستونی” ساخته شده‌اندبا پدیدار شدن اسلام و پذیرش آن از سوی ایرانیانی که زیر بیدادگری و ستم بودند دگرگونی‌هایی در ساختمان سازی رخ داد:با الگو گرفتن از باورهای اسلامی ساختمانها “مردم وار”تر شدند. گرچه در شیوه پارتی نیز مردم واری و پرهیز از بیهودگی نمایان بود ولی پشس از اسلام این ارزش‌ها بیشتر نمودار شدند.

در شیوه‌های پیشین بنابر شرایط، ساختمان سازی کیفیت ویژه‌ای یافت. برای نمونه در شیوه پارتی در روزگار اشکانیان، ساختمان‌ها با سبک پاکتراش و با ریزه کاری بیشتری ساخته می‌شدند، اما دردوره دوم زمان ساسانیان چون به ساختمانهای بیشتری نیاز داشتند ساختمان را با سنگ لاشه می‌ساختند، بدین گونه کیفیت: ساختمان سازی نیز افت می‌کرد این امر به روی نحوه ساخت مساجد در دوره‌های مختلف تاثیر گذاشت. بطور مثال ”در دوره سلجوقی آجر کاری و در دوره ایلخانی گچ بری و در دوره تیموری و صفویه کاشیکاری رایج بوده است. نقشه ساختمانی مساجد نیز تفاوت‌های آشکاری در هر دوره دارد. در ایران اسلامی با مساجد شبستانی، یک ایوانی، دو ایوانی، چهار ایوانی و ترکیب گنبد خانه با ایوان اصلی روبرهستند

ساختاردر معماری ایرانی هرگاه چند طاق پوش در کنار هم جای می‌گیرند، دهانه کوچه میانی یا میان وار بیش از کوچه‌های دیگر است و از دهانه بر وارها با کوچه‌های دیگر کم‌کم کاسته می‌شود و کوچه کناری که طاق آن روی دیوار پرت (دیواری که پشت آن آزاد است) می‌نشیند کمترین دهانه را دارد تا از رانش طاق کم‌کم کاسته شود و دیوار پرت را نیندازد؛ ناگزیر نمای میانوار که به روی سرای سرگشاده باز می‌شود پردهانه تر و بلندتر می‌شود و از مردم واری آن می‌کاهد. معمار هنرمندبرای پیشگیری از این کاستی در کنار دو جرز میانوار نغزی افزوده تا دهانه یکسان نماید (این نغزکاری یکصد سال پیش از آن در تاریخچه دامغان به کار رفته است). کار بهره‌گیری ازساختمایه‌های بوم آور در این مسجد بدانجا کشیده است که به جای کاه در کاهگل (که شاید در فهرج کمیاب بوده)آسیا شده به کار برده‌اند و همین کار اندودها را ازآسیب موریانه بر کنارداشته است.

پیشینه اولین مسجد در زمان پیامبر اکرم(ص) که محل آن با هدایت خدای تعالی و به انتخاب شتر پیامبر(ص) در محله فقیر نشین مدینه و در زمینی که متعلق به دو یتیم به نام های سهل و سهیل بود، از قیم آنان به نام ابن اسامه اسعد ابن درازه نام داشت، به قیمت ۱۰دینار توسط پیا مبر(ص) خریداری شد. براساس قدیمی ترین اسناد موجود از کتاب وفاءالوفی با اخبار دارالمصطفی، طول آن ۳/۳۶ متر و عرض آن ۷۶/۳۲ متر و مساحت آن در حدود ۱۱۹۲متر مربع بوده است.

این مسجد با بنایی و مدیریت پیامبر اکرم(ص) و با همکاری انصار و مهاجرین علی الخصوص حضرت علی (ع) و عمار و یاسر که مشارکت آنان به شهادت تاریخ بیش از دیگران بود، به اتمام رسید.

این مسجد بدون سقف و دارای چهار دیوار در اطراف و سه در به نام های

۱ـ باب النبی (به دلیل رفت وآمد زیاد پیامبر(ص) از آن در)

۲ـ باب الرحمه (دری که مخصوص اهل بیت وخانواده پیامبر(ص) بود)

۳ـ در سمت جنوبی.

لذا پیامبر اکرم (ص) در پی درخواست مردم به علت شدت گرما در وقت نماز، دستور فرمودند به تعداد ۱۸ساقه نخل در سه ردیف شش تایی، سه ستون در سمت راست محل منبر و سه ستون در محل چپ منبر قرار دادند. وروی آن را با شاخ برگ های درخت خرما پوشاندند و منبر هم در آن روز عبارت بود از قطعاتی که از سه نخل که پیامبر (ص) بدان تکیه می دادند.

این ساختمان در حدود ۱۲و یا ۱۷ماه حفظ شد. به علت تغییر قبله از جهت شمال به سمت جنوب، تغییرات اساسی در معماری مسجد به وجود آمد که مجبور شدند سایبان دیگری و یا شبستان دیگر در طرف جنوب احداث نمایند که در میان این دو شبستان، فضایی باز به صورت حیاط باقی ماند و شبستان شمالی مسج،د محلی شد برای سکونت افرادی از مهاجرین که توانایی مالی نداشتند. هنوز هفت سال از بنای مسجد نگذشته بود که به دلیل افزایش جمعیت مسلمانان و تنگ شدن مسجد برای نماز گزاران، رسول خدا (ص) خانه ای که متعلق به یکی از انصار بود، خریداری و به مسجد اضافه نمود که مساحت مسجد در آن روز به شکل مربع و به ابعاد۵۰*۵۰ متر شد و ارتفاع دیوارها نیز در حدود ۳/۵ متر ساخته شده بود. بعد از توسعه مسجد در زمان پیامبر اکرم(ص) و خلفای دوم و سوم، سپس ولیدبن عبدالملک و پس از آن مهدی عباسی و اشرف و سلطان عبدالمجید عثمانی و ملک عبدالعزیز آل سعود در توسعه و گسترش مسجد نبوی(ص) فعالیت نمودند.

و اما مساجد اولیه در کشورهای تازه مسلمان در معابد(متعلق به قبل از اسلام ) ساخته می شد. این مکان ها عمدتا آتشکده ها، پرستشگاه ها ، وکلیساها بودند که با تغییر شکل مختصری، تبدیل به مساجد شدند. نظیر مسجد یزدخواست و مسجد جامع بروجرد که بر روی آتشکده بنا شده است و مسجد نیریز، مسجد محمدیه نائین، مسجد جامع زواره که بر روی مهرابه احداث شده است و کلیسای سنت صوفی در استانبول ترکیه که به مسجد ایاصوفیا تبدیل گردید.

و

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

نظر بدهید